Rreth Nesh

Ne jemi një ekip i përkushtuar që ofron zgjidhje inovative dhe me cilësi të lartë. Me një fokus të fortë në profesionalizëm dhe bashkëpunim, ne punojmë ngushtë me partnerët dhe palët tona të interesit për të nxitur ndikim domethënës.

Sfida jonë

Resurset ujore që po degradojnë me shpejtësi

Uji është themelor për jetën tonë dhe për planetin tonë. Megjithatë, ky burim i çmuar dhe i kufizuar po përballet me presione të paprecedenta. Rritja e popullsisë globale, urbanizimi i shpejtë, zhvillimi industrial dhe modelet e paqëndrueshme të konsumit po ushtrojnë një presion gjithnjë e më të madh mbi burimet e ujit të ëmbël në mbarë botën. Miliona njerëz vdesin çdo vit nga sëmundjet që lidhen me higjienën e dobët dhe ujin e pasigurt, ndërsa ndryshimet klimatike vazhdojnë të përkeqësojnë përmbytjet, thatësirat dhe fenomenet ekstreme të motit. Kosova është ndër vendet me mungesën më të madhe të ujit në Evropën Juglindore. Nevoja për ujë të freskët prej kohësh e ka tejkaluar furnizimin, për shkak të investimeve të pamjaftueshme në infrastrukturën ujore, përdorimit joefikas të ujit në bujqësi dhe niveleve të larta të ndotjes. Burimet ujore po degradohen me shpejtësi, ndërsa ndryshimet klimatike vetëm sa po i shtojnë këto rreziqe që lidhen me ujin. Kompleksiteti i menaxhimit të burimeve ujore në Kosovë rritet edhe më shumë nga fakti se vendi ndan katër pellgje ujore ndërkufitare (Drini i Bardhë, Ibri, Morava e Binçës dhe Lepenci) me vendet fqinje, gjë që kërkon koordinim efektiv dhe qasje të përbashkëta në menaxhimin e tyre.

Një Përgjigje e Drejtpërdrejtë, në Përputhje me Standardet e BE-së

Aktualisht, kapacitetet institucionale në Kosovë janë të kufizuara, ndërsa shumë institucione nuk kanë kornizat dhe burimet e nevojshme për menaxhim efektiv të ujërave. Qytetarët dhe shoqëria civile kanë pak mundësi për të ndikuar në vendimmarrjen mjedisore, problem ky që përkeqësohet edhe më tej nga sistemet e vjetruara dhe përgjegjësitë e fragmentuara. Pavarësisht progresit të fundit në zhvillimin e kornizave ligjore dhe strategjive për ujërat, Kosovës i nevojiten më shumë investime dhe veprime të koordinuara për të siguruar një të ardhme të qëndrueshme ujore. Faza 2 e Programit IWRM-K trajton këto çështje duke harmonizuar politikat e Kosovës me standardet e Bashkimit Evropian, duke zbatuar Planet e Menaxhimit të Pellgjeve Lumore, duke fuqizuar kapacitetet institucionale, duke forcuar financimin dhe duke nxitur pjesëmarrjen e shoqërisë civile. Këto iniciativa do ta ndihmojnë Kosovën të përballet me presionet në rritje mbi burimet ujore dhe të përshtatet ndaj ndryshimeve klimatike.

IWRM-K:

Faktet dhe Shifrat Kryesore

Zvicra & Kosova

Financuar nga Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) dhe Qeveria e Kosovës.

Ekspertizë Ndërkombëtare

Zbatuar nga Skat Consulting Ltd. (St. Gallen, Zvicër) dhe Agjencia e Mjedisit e Austrisë (Vjenë, Austri).

Buxheti Total 20M€

Një buxhet i përafërt prej 20 milionë euro i shpërndarë gjatë jetëgjatësisë 12-vjeçare të Programit.

10+ Partnerë të Programit

Në bashkëpunim me Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës (MMPHI), krahas ministrive të tjera, komunave, institucioneve arsimore dhe OJQ-ve.

Zvicra & Kosova

Financuar nga Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) dhe Qeveria e Kosovës.

Ekspertizë Ndërkombëtare

Zbatuar nga Skat Consulting Ltd. (St. Gallen, Zvicër) dhe Agjencia e Mjedisit e Austrisë (Vjenë, Austri).

Buxheti Total 20M€

Një buxhet i përafërt prej 20 milionë euro i shpërndarë gjatë jetëgjatësisë 12-vjeçare të Programit.

10+ Partnerë të Programit

Në bashkëpunim me Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës (MMPHI), krahas ministrive të tjera, komunave, institucioneve arsimore dhe OJQ-ve.

IWRM-K me një Vështrim të Shkurtër

Që nga viti 2019, Programi IWRM-K ka mbështetur tranzicionin e Kosovës drejt një qeverisjeje të qëndrueshme, gjithëpërfshirëse dhe të harmonizuar me BE-në për ujërat. Përmes Fazës 1 dhe Fazës 2 aktuale, Programi punon me institucionet kombëtare dhe lokale, autoritetet e pellgjeve lumore, komunat, akademinë, shoqërinë civile, komunitetet dhe sektorin privat për të forcuar qeverisjen e ujërave, për të përmirësuar menaxhimin e pellgjeve lumore, për të mbrojtur resurset e ujit dhe për të zgjeruar pjesëmarrjen e palëve të interesuara.

Programi ka arritur rezultate në të gjithë fushën e politikave dhe planifikimit, zhvillimit institucional, dixhitalizimit, mbrojtjes së mjedisit, bujqësisë së qëndrueshme, arsimit, kërkimit dhe angazhimit publik, duke mbështetur drejtpërdrejt harmonizimin e Kosovës me legjislacionin e ujërave të BE-së dhe parimet e Menaxhimit të Integruar të Resurseve Ujore.

Nxitja e ndryshimeve në të gjithë menaxhimin e resurseve ujore të Kosovës

Menaxhimi i pellgjeve lumore ka avancuar në të gjitha 4 pellgjet, duke ndërtuar themelet për planifikimin e integruar dhe të harmonizuar me BE-në të ujërave.
Është miratuar një Program i ri kombëtar i monitorimit të ujërave, i harmonizuar me Direktivën Kuadër të Ujërave të BE-së, ku financimi qeveritar po zëvendëson gradualisht mbështetjen e drejtpërdrejtë financiare të Programit.
Prioritetet e menaxhimit të ujërave të ndotura po promovohen për të nxitur qasje më të qëndrueshme të trajtimit të bazuara në parimet e qarkullimit.
Mbi 300 fermerë të të mbjellave janë mbështetur, duke arritur 50–60% ulje të ujit të ujitjes, plehrave dhe pesticideve përmes monitorimit të përmirësuar të fushave, trajnimit dhe sistemeve të mbështetjes së vendimmarrjes.
Mbi 100 fermerë të blegtorisë janë mbështetur me menaxhim të përmirësuar të plehrave, duke parandaluar që rreth 30,000 tonë pleh në vit të arrijnë në trupat ujorë.
10 operatorë industrialë janë mbështetur për të përmirësuar trajtimin e ujërave të ndotura dhe efikasitetin e përdorimit të ujit, me masat e zbatuara që rezultojnë deri në 95% ulje të ndotjes dhe 30–65% kursim të ujit.
Zgjidhjet e bazuara në natyrë, përshtatja ndaj klimës dhe masat e reduktimit të ndotjes po përgatiten si pjesë e gjeneratës së ardhshme të masave të pellgjeve lumore.

Ndërtimi i njohurive, institucioneve dhe inovacionit

Kapacitetet për MIRU po forcohen përmes trajnimeve, zhvillimit organizativ dhe modeleve të përmirësuara për financimin e menaxhimit të ujërave.
Mbi 400 profesionistë të sektorit të ujit janë trajnuar, duke forcuar kapacitetet teknike, institucionale dhe menaxheriale në të gjithë sektorin e ujit në Kosovë, bazuar në një Vlerësim Gjithëpërfshirës të Nevojave për Trajnim në institucionet kryesore të sektorit të ujit.
Edukimi për ujin tani po zgjerohet në të gjitha nivelet – nga arsimi fillor dhe i mesëm, te integrimi në programet universitare në fakultete të ndryshme, deri te programi i parë Master i Shkencës (MSc) në MIRU në Kosovë, i mbështetur nga Programi.
YWP-K është rritur nga 15 në mbi 50 anëtarë brenda një periudhe të shkurtër, duke evoluar nga një grup përfituesish në një partner zbatues dhe një platformë të besueshme rinore që përgatit profesionistët e rinj për role të rëndësishme në të ardhmen e sektorit të ujit në Kosovë.
Është mbështetur instituti i parë kërkimor për ujërat në Fakultetin e Inxhinierisë Civile, ndërsa grantet kërkimore po forcojnë kërkimin e integruar dhe ndërdisiplinor në fushën e ujit.
Hulumtimet për ujërat nëntokësore po avancojnë për të krijuar baza të reja për menaxhim më të mirë të integruar të ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore.
Rrjeti hidro-meteorologjik i monitorimit është zgjeruar ndjeshëm, nga 37 në 133 stacione, bazuar në mbështetjen për projektimin e sistemit të ofruar nga IWRM-K , së bashku me mbështetjen për zhvillimin e kapaciteteve të HMIK-ut në monitorim, planifikim, zhvillim legjislativ dhe studime kyçe si vlerësimi i ujërave nëntokësore, analizat IDF dhe përditësimi i kurbave të prurjeve të lumenjve, kjo po forcon bazën për planifikimin sektorial dhe menaxhimin e resurseve ujore të bazuar në evidencë.
Gati 100 grupe të dhënash janë integruar në Sistemin e përmirësuar Informativ të Ujërave, duke mbështetur transparencën, planifikimin dhe raportimin ndaj Bashkimit Evropian.
Sistemi Informativ për Monitorimin e Shërbimeve të Ujit dhe faza e parë e Sistemit Elektronik për Lejet Ujore (e-Water Permitting System) kanë forcuar digjitalizimin, transparencën dhe mbikëqyrjen e sektorit.
Është themeluar një laborator i ri për cilësinë e ujit të pijshëm në Kompaninë Rajonale të Ujësjellësit – Mitrovicë, duke forcuar monitorimin, pajtueshmërinë me standardet dhe cilësinë e shërbimeve.
Komunat po mbështeten që të bëhen aktorë më aktivë në MIRU përmes vlerësimeve të kapaciteteve, trajnimeve të synuara dhe granteve për Zgjidhje të Bazuara në Natyrë (Nature-Based Solutions), të cilat nxisin një qeverisje më të qëndrueshme dhe më rezistente të ujërave.
Tryezat e nivelit të lartë për ujin dhe shkëmbimet ndërkufitare po forcojnë dialogun gjithëpërfshirës, planifikimin e koordinuar dhe bashkëpunimin rajonal.

Forcimi i pjesëmarrjes dhe pronësisë lokale

5 Mekanizma aktivë të Pjesëmarrjes me Shumë Palë të Interesuara janë themeluar në nivel kombëtar dhe të pellgjeve lumore, duke krijuar platforma të përhershme për dialog dhe bashkëpunim.
Mbi 300 palë të interesuara janë angazhuar, duke përfaqësuar institucionet, komunat, shoqërinë civile, akademinë, bizneset dhe komunitetet lokale.
Mbi 50 seanca informuese komunale dhe komunitare janë organizuar, duke forcuar ndërgjegjësimin, pjesëmarrjen dhe pronësinë lokale të proceseve të qeverisjes së ujërave.
28 grante i janë dhënë organizatave të shoqërisë civile, duke mbështetur iniciativat lokale në mbrojtjen e mjedisit, rritjen e ndërgjegjësimit, angazhimin e qytetarëve dhe avokimin e politikave.
Grantet e OShC-ve kanë dhënë rezultate të prekshme, duke përfshirë dy sisteme të grumbullimit të ujit të shiut në shkollat publike, dhjetëra LEAP-e Komunale të përmirësuara, identifikimin e mbi 200 presioneve të ujit në gjashtë komuna në Pellgun e Lumit Ibër, duke forcuar monitorimin e ujit nga qytetarët dhe pjesëmarrjen lokale në qeverisjen e ujërave.
Mbi 12,000 qytetarë janë arritur përmes veprimeve mjedisore të bazuara në komunitet, fushatave të ndërgjegjësimit dhe aktiviteteve edukative.
Qindra mijëra përshtypje në internet janë krijuar përmes fushatave kombëtare të komunikimit që promovojnë kujdestarinë e ujërave dhe mbrojtjen e mjedisit.

Forcimi i pronësisë kombëtare

4.0 milionë CHF bashkëfinancim nga Qeveria e Kosovës është siguruar për Fazat 1 dhe 2. Institucionet kombëtare po marrin gradualisht përsipër përgjegjësitë financiare dhe operacionale, veçanërisht në monitorim, planifikim, pjesëmarrje dhe sisteme dixhitale.
Pronësia qeveritare po rritet, me sistemet kombëtare dhe buxhetet që gradualisht zëvendësojnë mbështetjen e drejtpërdrejtë të Programit në fushat kyçe.

Duke parë përpara

Këto rezultate pasqyrojnë vetëm një pjesë të ndikimit të Programit.

Ndërsa zbatimi vazhdon, IWRM-K po ndihmon Kosovën të ndërtojë një sistem më elastik, gjithëpërfshirës dhe të bazuar në të dhëna — një sistem që është më i pajisur për të menaxhuar rreziqet klimatike, për t'u harmonizuar me standardet e BE-së dhe për të siguruar resurse të qëndrueshme ujore për njerëzit, ekonominë dhe ekosistemet.

Njihuni me Ekipin Tonë

Ekipi i IWRM-K kombinon ekspertizë të larmishme në menaxhimin e ujërave, zhvillimin e politikave dhe angazhimin e palëve të interesit. Së bashku me partnerët institucionalë dhe akterët lokalë, ne punojmë për të fuqizuar qeverisjen e ujërave dhe për të mbështetur menaxhimin e qëndrueshëm të resurseve ujore të Kosovës.